Sosyolojik Olarak Günümüzde Halifeliğin Kurulması Mümkünmüdür ?

İslamiyete göre halifelik, İslam peygamberi Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanların siyasi liderliğini yapan kişidir. Halife, kelime anlamı olarak "birinin yerine geçen, onu temsil eden kimse" demektir.

İslamiyet'te halifeliğin temel dayanağı, Muhammed'in "Ümmetin başı bir olmalıdır" sözüdür. Bu söze göre, Müslümanların bir liderinin olması, onların birlik ve beraberliğini sağlamada önemli bir rol oynar.

Halifenin görevleri, İslam hukuku (şeri'at) ve Muhammed'in sünnetine göre belirlenir. Bu görevler arasında, Müslümanların dini ve siyasi liderliğini yapmak, İslam hukukunu uygulamak, İslam toplumunun güvenliğini ve düzenini sağlamak, savaş ve barış kararlarını almak gibi sorumluluklar yer alır.

İslam tarihinde halifelik, ilk dört halife (Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali) döneminde "Raşid Halifelik" olarak anılan bir döneme sahiptir. Raşid Halifelik, 632-661 yılları arasında hüküm sürmüştür. Bu dönemde halifeler, İslam toplumunun siyasi, dini ve askeri liderliğini yapmışlardır. Halifeler, İslam hukukunu (şeri'at) uygulamışlar, İslam toplumunun güvenliğini ve düzenini sağlamışlar, savaş ve barış kararlarını almışlar ve İslam'ın yayılmasına katkı sağlamışlardır.Bu dönemde halifeler, Muhammed'in sünnetine uygun bir şekilde yönetmişler ve İslam toplumunun hızlı bir şekilde gelişmesine katkı sağlamışlardır.

Raşid Halifelik'in önemli özellikleri şunlardır:

Halifeler, Muhammed'in sünnetine uygun bir şekilde yönetmişlerdir.

Halifelik, Müslümanların ortak iradesi ile seçilmiştir.

İslam toplumu, bu dönemde hızlı bir şekilde gelişmiştir.

Raşid Halifelik, İslam tarihinde önemli bir dönemdir. Bu dönemde halifeler, Muhammed'in mirasını başarıyla devam ettirmişler ve İslam toplumunun gelişimine katkı sağlamışlardır.

Raşid Halifelik'ten sonra halifelik, Emeviler, Abbâsîler, Fâtımîler, Memlûklular ve Osmanlılar gibi farklı hanedanlar tarafından yönetilmiştir. Bu dönemde halifelik, zaman zaman siyasi ve dini bir güç olarak varlığını sürdürmüş, zaman zaman da sadece sembolik bir dini lider olarak kalmıştır.

Râşid olmayan halifeliğin İslami bir karşılığı, "bâtıl halifelik" veya "zâlim halifelik" tir. Bâtıl halifelik veya zâlim halifelik , râşid halifeliğin özelliklerini taşımayan halifeliktir. Bu halifeler, İslam'ın adalet ve doğruluk ilkeleri doğrultusunda hareket etmemişler,aksine, zulüm ve haksızlık yapmışlardır.

İslam'da, bâtıl halifeliğin veya zâlim halifeliğin çeşitli sakıncaları olduğu kabul edilmiştir. Bu sakıncalar arasında şunlar sayılabilir:

İslam'ın adalet ve doğruluk ilkeleri doğrultusunda uygulanmasının engellenmesi

Müslümanların arasında birlik ve beraberliğin bozulması

İslam toplumunun manevi birliğinin zayıflaması

Bu nedenle, İslam hukukunda, bâtıl halifeliğin veya zâlim halifeliğin devrilmesinin caiz olduğu kabul edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra halifelik kaldırılmıştır. Ancak, Türkiyede günümüzde hala bazı İslami gruplar tarafından halifeliğin yeniden kurulması talep edilmektedir.

Peki Sosyolojik olarak Halifeliğin kurulması mümkünmüdür?

Sosyolojik olarak günümüzde halifeliğin mümkün olup olmadığı, halifeliğin nasıl tanımlandığına ve nasıl uygulanacağına bağlıdır.

Eğer halifelik, Müslümanların dini ve siyasi liderliğini yapan, İslam hukukunu uygulayan ve İslam toplumunun güvenliğini ve düzenini sağlayan bir lider olarak tanımlanırsa, günümüzde halifeliğin yeniden kurulması mümkün değildir.

Ancak, eğer halifelik, Müslümanların dini liderliğini yapan ve İslam toplumunun manevi birliğini sağlayan bir lider olarak tanımlanırsa, günümüzde halifeliğin yeniden kurulması mümkün gibi görülmektedir. Ancak,bütün Müslüman ülkelerin üzerinde anlaşabilecekleri bir manevi lider mümkün görülmemektedir.

Günümüzde halifeliğin günümüz koşullarına göre gerekli olup olmadığına dair farklı görüşler de  mevcuttur.

Halifeliğin günümüz koşullarına göre gerekli olup olmadığına dair karar verirken aşağıdaki faktörleri göz önünde bulundurmak gerekir:

Halifeliğin kurulabilmesi için, Müslümanlar arasında birlik ve beraberliğin sağlanması gerekmektedir. Bu birlik ve beraberliğin sağlanması zor bir iştir ve günümüz dünyasında çok sayıda farklı İslami anlayış ve mezhebin bulunması, bu birliğin sağlanmasını daha da zorlaştırmaktadır.Böylece bu gereklilik ortadan kalkmaktadır.

Halifeliğin günümüz dünyasında etkili olabilmesi için, dünya düzeninde de bir değişiklik olması gerekmektedir. Günümüzde dünya düzeni, ulus devletler tarafından yönetilmektedir. Halifeliğin kurulabilmesi için, ulus devletlerin yerini halifeliğin alması gerekmektedir.Bu da günümüzde neredeyse imkansız bir durumdur.

Günümüzde halifeliğin yeniden kurulması için bazı girişimler de söz konusudur. Örneğin, 2014 yılında Irak'ta kurulan Irak İslam Devleti (DAİŞ), halifelik ilan etmiştir. Ancak, DAİŞ'in ilan ettiği halifelik, uluslararası toplum tarafından tanınmamıştır ve I DAİŞ'in kontrolündeki küçük bir bölge(Ki böyle bir bölgede kalmamıştır) dışında herhangi bir etkisi yoktur.