Stres, kişinin
algıladığı her hangi bir tehdit ile fiziksel ve duygusal olarak başa çıkamaması
nedeniyle oluşan ve günlük hayatını genellikle olumsuz etkileyen gerilimli bir
süreçtir. Stres kişinin sağlığını etkilemekle kalmamakta, aynı zamanda sosyal
hayattan iş hayatına kişinin yaşam kalitesini de etkilemektedir.
Stresin pek
çok kaynağı vardır. İçinde bulunduğumuz çevre, vücudumuz, düşüncelerimiz, hatta
dünyaya nasıl baktığımız da stres faktörü olabilir.
Üç farklı
stres türü vardır.
Akut stres:
Günlük hayatın gerginlikleri nedeniyle ortaya çıkar. Çoğu kez çözüme
ulaştırılması gereken hoş olmayan durumlar söz konusudur. Bunlar rastlantısal
ve geçici durumlar olduğundan, bu tip stresle genellikle başa çıkılır.
Kronik stres:
Akut stres geçici olmakla beraber, kronik stres uzun sürelidir. Kronik strese
maruz kalan kişi stres yaratan durumdan kurtulmak üzere bir çıkış yolu bulamaz.
İşsizlik, kötü iş koşulları, mutsuz aile ortamı, yaşlı ve hasta bir akrabanın
bakımı vb. kronik stresin nedenleri arasında sayılabilir. Nedeni ne olursa
olsun kronik stres haftalar, aylar boyunca kurbanlarını yıpratır. Kronik
stresin en kötü yanı insanların ona alışmasıdır. Kronik stres insanı
aptallaştırıyor.
Travmatik
stres: Tecavüz, kaza, doğal afetler ve ya büyük felaketler sonucu ortaya çıkan
strestir. Savaşa katılmış askerler veya toplama kamplarında sağ kalanlar
arsında bu stres türü görülür. Travmaya neden olan olay veya durumlar yıllar
sonrada hafızada canlı kalır. Bu durumdaki kişide travma sonrası stres
bozukluğu teşhis edilebilir.
Ayrıca stresi
İyi stres, Kötü stres olarak ta ayırabiliriz.
Stresin
fizyolojik ve psikolojik birçok olumsuz etkisi vardır. Bu olumsuzlukları
ortadan kaldırmak ve stresi faydaya dönüştürmek tabiiki kolay değildir. Ancak
bu durumdan kurtulmak için stresi nasıl faydaya dönüştüreceğimizi bilmemiz
gerekir.
Stresi
yönetebilmenin temel yolu stresimizle barışmamızdır. Stresin bizi değil bizim
stresi yönetebilmemiz hem fizyolojimiz hem de psikolojimiz açısından önemlidir.
Stres tümden
berbat bir durum değildir. Yaşamımızın sağlıklı ve gerekli bir parçasıdır da.
Stres; Noradrenalin ve başka hormonların salınımını tetikler. Bu hormonlar yeni
anılar oluşturmamız konusunda kilit rol oynarlar. Noradrenalin mizaçsal
özelliklerimizin gelişmesinde belirleyicidir. Baş etmede güçlük çektiğimiz
problemlere cesaretle ve yaratıcılıkla yaklaşmamızın, hatta bu noktada yeni çağrışım
bağları kurmamızın ana sebebidir.
Akut stres
döneminde bağışıklık sisteminin aktive olduğu bulgulanmıştır. Kaliforniya
üniversitesinin yaptığı çalışmaya göre stresin yaşlanma karşıtı etkilerinin
olduğu tespit edilmiştir. Yine Kaliforniya üniversitesinin yaptığı araştırmaya
göre “iyi stres ”in(İyi stres; kronikleşmeyen ve sürekli endişe haline neden
olmayan düşük dozlu strestir.) dikkati
ve zihinsel performansı artırdığını; hafızayı güçlendirdiği de gözlemlenmiştir.
İyi stres;
beyin içinde yer alan nöronlar arasındaki bağlantıları güçlendirerek
üretkenliği ve yaratıcılığı artırıyor. Stresi daha güçlü olmak için de
kullanabilirsiniz. İyi stres; bir hedefe ulaşmaya çalışırken önemli derecede
motivasyon(isteklendirme) sağlamaktadır.
Stresi önünüzde geçilmesi imkânsız bir engel gibi görmek yerine üstesinden gelmenizi bekleyen bir meydan okuma olarak görmeniz gerekiyor. Stresi yaşamımızda eğlenceye dönüştürün.
Stresin insanı
sorunun merkezine odaklayarak çözüm karalılığını ortaya koyabilmesini sağlayan
bir etkisi de vardır. Stres olağan üstü koşullarda tetikte olmayı ve ani karar
verebilmeyi borçlu olduğumuz psikolojik bir durumdur. Stres anında yapılması
gereken en temel şey ne olursa olsun pozitif düşünerek kararların olumlu sonuç
vermesini sağlamaktır.
Kötü stres;
Yaşamımızı zorlaştıran, sağlığımızı bozan düzeydeki strestir. Kötü stres karar
verme anında bünyeyi olumsuz etkiliyor. Kaygı, beyinde problem çözme, duyguları
kontrol etme gibi önemli bölgeyi etkiliyor. Bu yüzden biraz yavaşlayıp, durumu
sonuçlarıyla birlikte iyice göz önüne alıp karar vermek için bu süreci biraz
uzatıp gerçekten ne istediğimizi düşündükten sonra karar vermeliyiz.
Kontrol
edemediğiniz durumlarla karşılaştığınız zaman durumu kabullenmeyi öğrenin.
Böyle durumlarda agresifleşmek yerine kendine güvenmek, kızgın, savunmacı veya
pasif olmak yerine durumu kabullenip pozitif olmayı seçmek gerekir.
Hobilere zaman
ayırmak, kendinizi kontrol edebilmek, Gevşeme tekniklerini öğrenmek, Yogayı
denemek, zamanı daha verimli yönetmek, sınırlar koymak, kötü stres yaratacak
durumlara hayır demek, sosyal destek almak, sevilen kişilerle yeterince zaman
geçirmek stersi iyiye dönüştürecektir.
Kötü beslenme
de kötü stresin nedeni olabilir. Bu nedenle sağlıklı bir beslenme düzenine
geçmeye çalışın. Beslenmenizi düzeltirseniz strese daha az duyarlı olacaksınız.
Bol su için. Su fizyolojik olarak iyi geldiği gibi psikolojinize de iyi
gelecektir. Bol egzersiz yapın. Egzersiz yapma vücuda mutluluk
hormonu(Serotonin) salgılar. Doğa yürüyüşlerine çıkın. Doğa yürüyüşünü haftada
bir gün deneyiniz. Böylece stresi kontrolünüz altına alarak faydalı hale
getirebilirsiniz.

Yorumlar
Yorum Gönder